Στο σύγχρονο περιβάλλον απειλών, ο CISO καλείται να λειτουργήσει ως στρατηγικός σύμβουλος της διοίκησης, γεφυρώνοντας την τεχνολογία με τις επιχειρηματικές προτεραιότητες και τη διαχείριση κινδύνων.
Βασίλειος Παπακώστας
Chief Technology Officer (CTO)
TIC TAC SA
Ως Chief Technology Officer (CTO) της Tictac S.A. – Cyber Security & Data Recovery, μιας Ελληνικής διαρκώς αναπτυσσόμενης εταιρείας που δραστηριοποιείται περισσότερα από 25 χρόνια στον χώρο της κυβερνοασφάλειας, αλλά από την θητεία μου ως Διευθυντής της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας, είχα και έχω την ευκαιρία καθημερινής συνεργασίας με CISOs, CIOs και ανώτατα διοικητικά στελέχη Φορέων, Οργανισμών και Επιχειρήσεων διαφορετικών μεγεθών και κλάδων. Παρακολουθώντας την εξέλιξη της αγοράς τα τελευταία χρόνια, διαπιστώνουμε ότι ελάχιστοι ρόλοι έχουν μετασχηματιστεί τόσο δυναμικά όσο αυτός των στελεχών που δραστηριοποιούνται στην ψηφιακή τεχνολογία και ασφάλεια και ιδιαίτερα αυτός του Chief Information Security Officer (CISO).
Από την Τεχνική Διαχείριση στη Στρατηγική Διακυβέρνηση
Μέχρι πρόσφατα, ο CISO αντιμετωπίζονταν ως ο τεχνικός υπεύθυνος πληροφοριακών συστημάτων. Αξιολογούνταν με βάση την εφαρμογή πολιτικών ασφάλειας, τη διαχείριση τεχνικών ελέγχων και την αντιμετώπιση περιστατικών ψηφιακής ασφάλειας. Σήμερα, η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική και συνεχίζει να αλλάζει, καθώς ο σύγχρονος CISO καλείται να διαχειριστεί ίσως το σημαντικότερο επιχειρησιακό κίνδυνο που είναι οι ψηφιακές απειλές και οι κυβερνοεπιθέσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση με νέες Ευρωπαϊκές Οδηγίες και Κανονισμούς (NIS2, DORA και AI Act), ενσωματώνοντας την κυβερνοασφάλεια, την προστασία δεδομένων, τη διαχείριση κινδύνων και την ψηφιακή ανθεκτικότητα στη συνολική λειτουργία Επιχειρήσεων και Οργανισμών.
Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικά και μόνο τεχνολογικό ζήτημα. Μία επιτυχημένη επίθεση μπορεί να προκαλέσει από ολιγόωρη έως πολυήμερη διακοπή λειτουργίας, με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις, κανονιστικές κυρώσεις, απώλεια εμπιστοσύνης πελατών και σημαντική βλάβη στη φήμη μιας Επιχείρησης ή ενός Οργανισμού. Για τον λόγο αυτό, η κυβερνοασφάλεια αντιμετωπίζεται πλέον ως κρίσιμος παράγοντας επιχειρησιακής διακυβέρνησης και οργανωσιακής ανθεκτικότητας.
Γέφυρα μεταξύ Διοίκησης, Επιχειρησιακής Στρατηγικής και Διαχείρισης Κινδύνων
Από την εμπειρία μας θεωρούμε ότι οι πιο επιτυχημένοι CISOs είναι εκείνοι που λειτουργούν ως στρατηγικοί συνομιλητές της Διοίκησης και του Διοικητικού Συμβουλίου. Δεν αρκεί να γνωρίζουν τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις ή τα χαρακτηριστικά μιας νέας πλατφόρμας ασφάλειας. Οφείλουν να κατανοούν τις επιχειρηματικές προτεραιότητες, να αξιολογούν τον αντίκτυπο εσωτερικών και εξωτερικών κινδύνων και να επικοινωνούν με σαφήνεια τις ανάγκες του οργανισμού σε επίπεδο επενδύσεων, ανθεκτικότητας και διαχείρισης κινδύνων.
Η επικοινωνία αυτή αποτελεί συχνά τη μεγαλύτερη πρόκληση. Τα μέλη ενός Διοικητικού Συμβουλίου δεν ενδιαφέρονται πρωτίστως για τεχνικούς δείκτες ή πολύπλοκες αρχιτεκτονικές ασφάλειας. Σίγουρα όμως ενδιαφέρονται και θέλουν να γνωρίζουν τεκμηριωμένα και με σαφήνεια ποιοι κίνδυνοι μπορούν να επηρεάσουν τη στρατηγική της Επιχείρησης που ηγούνται, ποια είναι η πιθανότητα εκδήλωσης τέτοιων σημαντικών κινδύνων, αλλά παράλληλα ποιο είναι το κόστος και φυσικά ποιο το όφελος κάθε τέτοιας επένδυσης. Γι’ αυτό ο σύγχρονος CISO πρέπει επίσης να έχει την ικανότητα να μεταφράζει την τεχνική πληροφορία σε επιχειρηματική επένδυση και αξία.
Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Κυβερνοασφάλεια αποδίδει ουσιαστικά μόνο όταν αντιμετωπίζεται ως διατμηματική ευθύνη και όχι ως αποκλειστική αρμοδιότητα του τμήματος πληροφορικής. Οι αποφάσεις που σχετίζονται με την Κυβερνοασφάλεια επηρεάζουν την επιχειρησιακή λειτουργία, τις εμπορικές δραστηριότητες, το ανθρώπινο δυναμικό και τη συνολική αναπτυξιακή στρατηγική ενός Οργανισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, ο σύγχρονος CISO λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ διαφορετικών λειτουργιών, διαμορφώνοντας μια κοινή κουλτούρα διαχείρισης των ψηφιακών κινδύνων.
Επίσης, εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος του στην επιλογή κατάλληλων τεχνολογιών και εξωτερικών συνεργατών. Η αγορά υπηρεσιών Κυβερνοασφάλειας εξελίσσεται σήμερα με ταχύτατους ρυθμούς. Νέες πλατφόρμες, νέα εργαλεία ανίχνευσης κινδύνων, λύσεις τεχνητής νοημοσύνης και υπηρεσίες διαχείρισης κινδύνων εμφανίζονται διαρκώς. Ωστόσο, η τεχνολογία από μόνη της δεν επαρκεί. Έχουμε διαπιστώσει ότι οι πιο επιτυχημένες υλοποιήσεις έργων Κυβερνοασφάλεας είναι εκείνες που βασίζονται σε σαφή στρατηγική, ουσιαστική αξιολόγηση κινδύνων και αποτελεσματική επιλογή εξωτερικών συνεργατών που λειτουργούν ως αξιόπιστοι σύμβουλοι και συνεργάτες και όχι απλώς ως προμηθευτές τεχνολογικών λύσεων.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών Κυβερνοασφάλειας αποτελεί πλέον μία παγκόσμια πρόκληση, οδηγώντας τους οργανισμούς στην υιοθέτηση υβριδικών μοντέλων λειτουργίας, αξιοποιώντας τόσο εσωτερικές ομάδες όσο και εξωτερικούς παρόχους υπηρεσιών Κυβερνοασφάλειας. Στο πεδίο αυτό ο CISO καλείται να διαμορφώσει ένα αποτελεσματικό οικοσύστημα συνεργασίας που θα αξιοποιεί τεχνογνωσία, ευελιξία και επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, χωρίς να χάνει τον έλεγχο της στρατηγικής και της διακυβέρνησης της ψηφιακής ασφάλειας.
Νέες Προκλήσεις της Ψηφιακής Εποχής και ο CISO του Αύριο
Οι προκλήσεις γίνονται ακόμη μεγαλύτερες εξαιτίας της ταχύτατης υιοθέτησης νέων τεχνολογιών. Η τεχνητή νοημοσύνη, οι Cloud–native υποδομές, τα συστήματα IoT και η συνεχώς αυξανόμενη διασύνδεση πληροφοριακών και βιομηχανικών συστημάτων δημιουργούν νέα πεδία κινδύνων, καθώς και οι επιτιθέμενοι αξιοποιούν τις ίδιες τεχνολογίες για να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα και την πολυπλοκότητα των επιθέσεών τους. Επιπλέον, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι υβριδικές απειλές δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η Κυβερνοασφάλεια συνδέεται άμεσα με την ανθεκτικότητα και την επιχειρησιακή συνέχεια.
Εν κατακλείδι, ο CISO του μέλλοντος θα μετεξελιχθεί ακόμη περισσότερο από τεχνολογικό υπεύθυνο σε επιχειρηματικό ηγέτη. Απαιτείται να συνδυάζει τεχνική κατάρτιση, στρατηγική αντίληψη, ηγετικές δεξιότητες και βαθιά κατανόηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Η αποστολή του δεν θα περιορίζεται στην προστασία συστημάτων και δεδομένων, αλλά στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης, της ανθεκτικότητας και της επιχειρησιακής συνέχειας της Επιχείρησης, σε ένα περιβάλλον όπου οι ψηφιακές προκλήσεις αποτελούν πλέον μόνιμη παράμετρο λήψης αποφάσεων και επιχειρησιακού σχεδιασμού για Φορείς, Επιχειρήσεις και Οργανισμούς.
