Η Πληροφορική στην Πρώτη Γραμμή της Επιβίωσης

Η κακοκαιρία Daniel δεν αποτέλεσε απλώς μια φυσική καταστροφή για τη Θεσσαλία, αλλά μια ακραία δοκιμασία ανθεκτικότητας για επιχειρήσεις, ανθρώπους και υποδομές. Μέσα από μια βιωματική αφήγηση, ο Νικόλαος Σ. Στεργιώτης περιγράφει πώς ένα καλά σχεδιασμένο playbook, η ψυχραιμία και η δύναμη της ομάδας επέτρεψαν στη Χαλβαδοποιία «Όλυμπος» να διαχειριστεί μια μεγάλη κρίση φυσικής καταστροφής  και να επανέλθει με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.


Νικόλαος Σ. Στεργιώτης
Διευθυντής Τμήματος Πληροφορικής
ΑΦΟΙ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ ΧΑΛΒΑΔΟΠΟΙΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ «Όλυμπος»

 

 

Η ημέρα της κρίσης ήρθε στις 5 Σεπτέμβριου 2023. Η πρόγνωση καιρού μιλούσε για κακοκαιρία μεγέθους Ιανού και το 112 ήχησε πολλές φορές. Το playbook μας περιλαμβάνει τον έλεγχο στάθμης νερού σε παρακείμενη τοποθεσία. Έχουμε ειδικό άνθρωπο (και) για αυτό. Το νερό ανέβαινε, αλλά επικρατούσε κάτι πιο τρομακτικό: η πλειονότητα του κατευθύνονταν στην Χαλβαδοποιία πλαγιοκοπώντας.

Οι αποφάσεις των πρώτων λεπτών

Είχαμε πάνω – κάτω 30 λεπτά για να το βάλουμε σε εφαρμογή.

Έναρξη

  1. Προστασία της ανθρώπινης ζωής: δόθηκε εντολή εκκένωσης του Εργοστασίου. Όλοι όσοι δεν περιλαμβάνονταν στο playbook, αναχώρησαν. Ο εξοπλισμός αντικαθίσταται – η ανθρώπινη ζωή, όχι.
  2. Graceful shutdown του computer room: προστασία των επιχειρησιακών δεδομένων. Η ακεραιότητα τους είναι πολύ σημαντική, έτσι θα αποφύγουμε τυχόν restore.
  3. Μεταφορά του εξοπλισμού του Computer Room ψηλότερα: κανείς δεν ήξερε που θα φτάσει η στάθμη του νερού, άρα για να επιβιώσει ο Build To Order εξοπλισμός, έπρεπε να διασφαλίσουμε πως το νερό δεν θα τον συναντήσει.
  4. Διακοπή της ηλεκτροδότησης: το νερό και ο ηλεκτρισμός μέσης τάσης δεν είναι συμβατός συνδυασμός. Η αποκοπή της ηλεκτροδότησης πριν τον υποσταθμό μας, προστάτευσε το ηλεκτρολογικό υλικό από καταστροφική έκρηξη και επέτρεψε αντί να διαγκωνιζόμαστε με άλλες επιβιώσασες επιχειρήσεις για ασφάλειες και πίνακες, απλά να πρέπει να καθαρίσουμε τις λάσπες.

Με την ολοκλήρωση του βήματος 3, το playbook επιτάσσει πως το προσωπικό της Πληροφορικής αποχωρεί. Μικρές λιμνούλες νερού, σε ξεγελούν πως αυτή είναι μία ακόμη καταιγίδα μηδενικών επιπτώσεων.

Στο βήμα 4 και όσα έγιναν μετά, διακρίνει κανείς τον ηρωισμό που έλαβε χώρα. Ο Κώστας βρήκε το αυτοκίνητο του να παριστάνει το υποβρύχιο, όσο αυτός φρόντισε να υπάρχει ηλεκτρολογικό υλικό την επαύριον. Οι προτελευταίοι έφυγαν από την περιοχή με το νερό να έχει φτάσει στο γόνατο…

Το εργοστάσιο κάτω από τρία μέτρα νερό – Η πρώτη μάχη

Ο Καπετάνιος μένει με το πλοίο: μέλη του Δ.Σ. παραμένουν εντός του Εργοστασίου. Έπρεπε να είναι σε θέση να αξιολογήσουν την κατάσταση – ήταν και το νερό που με ορμή άλωνε τα πάντα. Από το στεγνό καθιστικό του σπιτιού μου, λαμβάνω ένα video: Το Εργοστάσιο κάτω από 3 μέτρα νερό, ο φράχτης του να ξεχωρίζει ελάχιστα. Τo Εργοστάσιο διακοσίων εργαζομένων μετατράπηκε σε πισίνα… Η Χαλβαδοποιία βρέθηκε σε ένα σταυροδρόμι όπου συναντήθηκαν τα νερά από όλες τις πλευρές.

Το επόμενο πρωί, τα νερά έχουν υποχωρήσει. Το playbook μας αναφέρει πως πρέπει να εκτιμήσουμε τις ζημιές και να προβούμε στις κατάλληλες ενέργειες.

Ξεκινώ με κλήσεις σε διάφορους προμηθευτές. Παραγγέλνω τα απαραίτητα. Νέο UPS για το Computer Room, νέο Η/Ζ (γεννήτρια) κ.α. Είναι Παρασκευή 6 Σεπτεμβρίου και (απολογιστικά αναφέρω πως) την Τρίτη 10 Σεπτεμβρίου δεν υπήρχαν UPS και Η/Ζ διαθέσιμα για αγορά, πουθενά στην χώρα.

Με τις υποδομές πέριξ του Εργοστασίου κατεστραμμένες, χωρίς νερό -πέρα από τις λάσπες, χωρίς ηλεκτρισμό, χωρίς διαδίκτυο, χωρίς τηλεφωνία χαλκού, χωρίς καν κινητή τηλεφωνία, το playbook έλεγε πως ο εξοπλισμός του Computer Room θα έβρισκε, προσωρινά, φιλοξενία σε άλλο χώρο.

Οι επιλογές ήταν αρκετές, προκρίθηκε όμως ένας χώρος κοντά σε Νοσοκομείο. Τα Νοσοκομεία λόγω της σημαντικότητας τους, απολαμβάνουν -και είναι λογικό- προτεραιότητα στην διαθεσιμότητα της ηλεκτροδότησης και των τηλεπικοινωνίων. Εκεί, τα δεδομένα της Χαλβαδοποιίας θα έβρισκαν προσωρινό καταφύγιο.

Η ημέρα αναλώνεται σε προμήθειες σχετικές με το προσωρινό Computer Room, όλα όσα χρειάζονται για να λειτουργήσουμε από το σημείο εκείνο με ασφάλεια. Τα παραλάβαμε οι ίδιοι. Συνάδελφοι από άλλα τμήματα, επιστρέφουν στην πόλη με πολλές μικρές -δανεικές- γεννήτριες που θα μας βοηθήσουν να ηλεκτροδοτήσουμε τμήματα του Εργοστασίου. Δεν μπορείς να καθαρίσεις, αν δεν βλέπεις που πατάς.

Ο εξοπλισμός του Computer Room συσκευάζεται και μεταφέρεται ευλαβικά στην προσωρινή του θέση.

Αγώνας δρόμου για την επιχειρησιακή συνέχεια

Σάββατο πρωί, 7 Σεπτεμβρίου. Η Πληροφορική στα καλύτερα της. Ο εξοπλισμός εγκαθίσταται, redundant path σε ότι το απαιτεί, graceful έναρξη λειτουργίας, έλεγχος integrity, configuration των routers να ταιριάζουν με αυτό του firewall, DNS records, QoS, Traffic Management, χωρίς όρους εκτροπή της τηλεφωνίας χαλκού σε αριθμό VoIP, του οποίου η ταυτότητα έχει πλαστοποιηθεί από πριν έτσι ώστε οι εξερχόμενες κλήσεις να εμφανίζουν τον «κεφαλικό» αριθμό της Χαλβαδοποιίας. Οι Πελάτες, οι Συνεργάτες, όποιος μας καλεί, ακούει το γνώριμο ηχητικό του I.V.R. του τηλεφωνικού μας κέντρου. Στο εργοστάσιο, απαντά στα τηλέφωνα ο ίδιος άνθρωπος που απαντούσε και πριν την καταστροφή. Το παιχνίδι της ψυχολογίας έχει κερδηθεί για όλους μας, Μετόχους, Διοίκηση, Προσωπικό. Μέσα σε 6 ώρες.

Αν και αυτή η ιστορία, όπως την παρουσιάζω, μοιάζει να αφορά μόνο την Πληροφορική, δεν ορίζεται μόνο από αυτή. Παράλληλα με τις ενέργειες της Πληροφορικής, όλα τα Τμήματα της Χαλβαδοποιίας συμμετέχουν σε ένα αγώνα δρόμου. Είναι σημαντικό να έχεις Όραμα, Διοίκηση και playbook, αλλά αν δεν έχεις Ομάδα, δεν έχεις τίποτα.

 Η ενωμένη ομάδα πίσω από την ανθεκτικότητα

Δευτέρα 9 Σεπτεμβρίου, ξεκινώ νωρίς το πρωί, όπως πάντα. Οδηγώ αργά προς το Εργοστάσιο. Οι δρόμοι γλιστρούν από την λάσπη και πρέπει να αποφύγω τυχόν ατύχημα.

Φτάνω στο Εργοστάσιο. Η εικόνα είναι διττή: από την μία καταστροφή – το νερό σάρωσε τα πάντα στο πέρασμα του. Από την άλλη, ένα συναίσθημα ομοψυχίας, μια σύγκλιση κοινού σκοπού που επισκιάζει τα πάντα. Είναι όλοι εκεί, ανεξάρτητα από το Τμήμα και την θέση στο Οργανόγραμμα. Φοράμε όλοι σχεδόν τα ίδια, γαλότσες και ρούχα αναλώσιμα. Ο Πρόεδρος σε μια καρέκλα που επιβίωσε, κάθεται στην μέση του Εργοστασίου. Μοναδικός μας σκοπός, να προστατεύουμε αυτό που είναι δικό μας, την ιστορία μας. Κάποιοι από εμάς, είμαστε εργαζόμενοι δεύτερης γενιάς, κάποιος από τους γονείς μας -ίσως και οι δύο- υπηρέτησαν τον ίδιο σκοπό μέχρι το τέλος του εργασιακού τους βίου και μετέφεραν την ευθύνη και το προνόμιο σε μας – την επόμενη γενιά φροντιστών.

Παίρνω βαθιά ανάσα πριν μπω, στον χώρο που κάποτε ήταν γραφείο μου -είναι αγνώριστο, παρότι υπερυψωμένο. Το ίζημα στον τοίχο φτάνει στο ένα μέτρο και εβδομήντα εκατοστά. Βγαίνω πάλι στο φως. Κάθομαι στον μόνο χώρο που έχει προς το παρόν καθαριστεί. Λαμβάνω σε USB stick φωτογραφίες από τον κατεστραμμένο εξοπλισμό.

Δεν αναγνωρίζω τι είναι αυτό που βλέπω. Καλώ τον συνάδελφο που τράβηξε τις φωτογραφίες και τον ρωτώ: «τι υποτίθεται ότι βλέπω στην πρώτη από αυτές;» Η απάντηση με σοκάρει: το UPS στο Computer Room, το τέρας των 60KVA, το έβλεπα κάθε μέρα κατά την διαδικασία του οπτικού ελέγχου. Απίστευτο…

Οι φωτογραφίες ανεβαίνουν στο SharePoint της Χαλβαδοποιίας. Ο σύνδεσμος (URL) θα μοιραστεί στρατηγικά σε εκείνους που πρέπει να έχουν πρόσβαση: ασφαλίστηκες, πολιτική προστασία. Το λογιστήριο εξάγει από το E.R.P. το μητρώο παγίων, θα δρομολογηθεί προς τις ασφαλιστικές και τους κατάλληλους εσωτερικούς αποδέκτες για να εκκινήσουν οι κατάλληλες διαδικασίες. Έτσι λέει το playbook, έτσι και γίνεται.

Πίσω από το «ψυχρό» μου προσωπείο, κρύβεται ο άνθρωπος. Πρέπει να χαλαρώσω. Καλώ στο τηλέφωνο προμηθευτή μου. Η επικοινωνία είναι δύσκολη, αλλά καταφέρνω να μιλήσω.

Κύριε Τάκη, είστε απαράδεχτοι. Ο κύριος Τάκης παγώνει και δειλά με ρωτά: «τι εννοείτε κύριε Στεργιώτη;». Απαντώ στον ίδιο αυστηρό και προσποιητά θυμωμένο τόνο: «ο εξοπλισμός που μας πουλήσατε, δεν ήξερε κολύμπι!». Επεξεργάζεται την πληροφορία και στην συνέχεια ακούγεται αυθεντικό γέλιο ανακούφισης. Διαπραγματεύομαι από την αρχή τα πάντα. Στην κρίση χρειάζεσαι συμμάχους και δεν πρέπει να λαμβάνεις το εγώ σου στα σοβαρά.

 

Η προσπάθεια για επιστροφή στην κανονικότητα

Ο εξοπλισμός αρχίζει να καταφθάνει και η Πληροφορική εργάζεται κοπιωδώς για να επιστρέψει την τεχνολογία στο προσωπικό. Υπάρχουν συνάδελφοι αποκλεισμένοι στα σπίτια τους, χρειάζονται όμως την πρόσβαση. Παράλληλα με την κατασκευή νέου Computer Room, σε πιο ψηλό σημείο, εκτυλίσσεται ένας επιπλέον αγώνας δρόμου: τα notebook που καταφθάνουν πρέπει να ενταχθούν στο domain, να εγκατασταθούν εφαρμογές, να δοκιμαστούν, να αποδοθούν για χρήση.

Όσο τα Στελέχη μας εντοπίζουν μέσω του W.M.S. τι απόθεμα έχουμε και σε ποιες αποθήκες, πρέπει να προλάβουμε να φορτώσουμε τις παλέτες για να τηρηθούν τα συμφωνημένα. Το E.R.P. έχει πάρει «φωτιά», οι Πελάτες θέλουν το προϊόν στο ράφι τους και ο Daniel της Μεσογείου είναι απλά εικόνα στις οθόνες τους και όχι η ωμή -δική μας- πραγματικότητα.

Το κτίριο καθαρίζεται και ανακατασκευάζεται. Το ethernet πιστοποιείται εκ’ νέου, και αντικαθίσταται. Οι οπτικές ίνες κόβονται στα άκρα τους και κολλιούνται σε νέα patch panels. Ο στόχος έχει τεθεί: το τριήμερο του Όχι, ο εξοπλισμός επιστρέφει στο Εργοστάσιο. Μένει να λυθεί ένα πρόβλημα: το μικροκυματικό μισθωμένο κύκλωμα έχει πληγεί από την πλευρά του παρόχου. Πως θα επικοινωνήσεις χωρίς διαδίκτυο;

Ασκούμε πιέσεις και βρίσκουμε την ακριβή τοποθεσία της «απέναντι» κεραίας. Το Σαββατοκύριακο 13 & 14 Σεπτεμβρίου ένα JCB (σκαπτικό) ανοίγει μονοπάτι προς την κεραία. Δευτέρα πρωί, έχω πλέον έχω διαδίκτυο «της προκοπής» στο Εργοστάσιο.

Η ταχύτητα αποκατάστασης της Χαλβαδοποιίας -όχι μόνο της Πληροφορικής της- γίνεται παράδειγμα για όλους τους άλλους. Οι ενδιαφερόμενοι (ασφαλιστικές, πολιτική προστασία), μας επισκέπτονται σχεδόν δύο φορές την εβδομάδα. Απολογιστικά, τα δημοσιεύματα του Μαρτίου και Απριλίου 2026, καταδεικνύουν ακριβώς αυτό. Είμασταν από τις πρώτες Επιχειρήσεις τις Θεσσαλίας που αποζημιωθήκαμε στο 100%, από τις λίγες που η καταστροφή δεν τις λύγισε και δεν ανέκοψε την κερδοφορία τους.

Σιγά – σιγά, αποκαθίσταται η ηλεκτροδότηση στην περιοχή. Οι εργασίες αποκατάστασης του Εργοστασίου συνεχίζονται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Συνεργεία από όλο τον πλανήτη μας επισκέπτονται για να συντηρήσουν τις μηχανές παραγωγής. Γίνονται δοκιμές μικρής κλίμακας για τα πάντα. Το εσωτερικό μας μικροβιολογικό εργαστήριο και τα συμβεβλημένα με εμάς μικροβιολογικά εργαστήρια σε Ελλάδα και εξωτερικό ελέγχουν δείγματα και αντιδείγματα. Δεν διαπραγματεύεσαι την ποιότητα των προϊόντων που καταλήγουν στο στομάχι του Πελάτη σου.

Η επιστροφή στην κανονικότητα θα αργήσει, αλλά έφτασε επιτέλους το τριήμερο της 28ης Οκτωβρίου. Ένα ακόμη graceful shutdown, μία επιπλέον επιμελής συσκευασία και η εξίσου προσεκτική μεταφορά λαμβάνει χώρα κατά την διαδικασία της προγραμματισμένης επιστροφής.
Ο εξοπλισμός επιστρέφει στην έδρα του.

Ενώ σχεδόν όλα λειτουργούν άψογα, ένας legacy server, αρνείται πεισματικά να φορτώσει το λειτουργικό του. Ο array controller είναι σφικτά βιδωμένος, αλλά δεν συνεργάζεται. Το Όχι της Χαλβαδοποιίας στον Daniel, τείνει να επισκιαστεί από το όχι του array controller.

1987, back to basics. Όταν στην Πληροφορική δεν υπήρχαν η ευκολίες του σήμερα, οι «παλιοί», μου έμαθαν πως με μια γόμα μπορούσες να καθαρίσεις τις επαφές και να αποκαταστήσεις την αγωγιμότητα τους.

Πίσω στο 2023, μια δανεική γόμα από το Λογιστήριο, καθάρισε τις επαφές και ο legacy server, επανήλθε στην ζωή.

 

Από την κρίση στη γνώση – Η αξία της βέλτιστης προετοιμασίας

Οι μήνες πέρασαν, η Ομάδα διανθίστηκε, το playbook επικαιροποιήθηκε και μεγάλωσε. Έγινε πιο σοφό, όπως γίναμε και εμείς. Η εμπιστοσύνη της Επιχείρησης στην τεχνολογία μεγάλωσε και η κάνουλα χρηματοδότησης ξέσφιξε κατά πολύ. Δεν «απλωνόμαστε» όμως σε περιττά έξοδα – το D.N.A. της χρηστής Διοίκησης δεν έχει αλλάξει.

Οι σποραδικές προγνώσεις για κακοκαιρία και τα ηχητικά του 112, διαδέχονται το ένα το άλλο, απότοκα της κλιματικής αλλαγής. Σε κάθε 112 που εισβάλει στο κινητό μας, η σκέψη μας γυρίζει πίσω στις ημέρες του Daniel.

Επιβιώσαμε, είναι γεγονός. Όμως δεν επιβιώσαν συνάνθρωποι και άλλες Επιχειρήσεις. Αν έρθει και άλλος Daniel, θα είμαστε έτοιμοι, ΌΜΩΣ, πάλι θα χρειαστεί να μεταστεγάσουμε την Πληροφορική μας καθώς οι εξωγενείς παράγοντες δεν άλλαξαν.

Το Κράτος, η Πολιτεία, οι Θεσμοί ήταν και θα είναι εκεί για να βοηθήσουν. Ήρθαν όλοι, η Πυροσβεστική, η Αστυνομία, ο Στρατός, η Πολιτική Προστασία, όλοι τους πρόθυμοι και έτοιμοι να προσφέρουν.

Το ερώτημα έχει απαντηθεί: «Τι φοβόμαστε; Φοβόμαστε το άγνωστο. Αυτό για το οποίο δεν είμαστε προετοιμασμένοι. Αν είμαστε προετοιμασμένοι, δεν υπάρχει φόβος, υπάρχει μια διαδικασία. Υπάρχει το πριν, υπάρχει το κατά την καταστροφή και το μετά την καταστροφή, στην ουσία είναι μία μετάβαση από την μία κατάσταση στην άλλη.»