Ο Gene Alvarez, Distinguished VP Analyst στη Gartner, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι οι τεχνολογικοί ηγέτες αντιμετωπίζουν μια κρίσιμη χρονιά το 2026, όπου το disruption, η καινοτομία και ο κίνδυνος επεκτείνονται με πρωτοφανή ταχύτητα. Σημείωσε πως οι φετινές τάσεις είναι στενά αλληλένδετες και αντικατοπτρίζουν τις πραγματικότητες ενός υπερσυνδεδεμένου κόσμου που τροφοδοτείται από την AI, όπου οι οργανισμοί πρέπει να προωθήσουν την υπεύθυνη καινοτομία, τη λειτουργική αριστεία και την ψηφιακή εμπιστοσύνη. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Tori Paulman, VP Analyst, εστίασε στον παράγοντα της ταχύτητας. «Αυτό που φαίνεται διαφορετικό φέτος είναι ο ρυθμός. Έχουμε δει περισσότερες καινοτομίες να αναδύονται μέσα σε ένα μόνο έτος από ποτέ άλλοτε», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι οργανισμοί που θα δράσουν τώρα «όχι μόνο θα αντέξουν την αστάθεια, αλλά και θα διαμορφώσουν τις βιομηχανίες τους για τις επόμενες δεκαετίες». Το πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τον Daryl Plummer, Distinguished VP Analyst, Chief of Research και Gartner Fellow, δημιουργεί την ανάγκη οι επιχειρήσεις να διαθέτουν πλέον έναν αφοσιωμένο ηγέτη για την AI.
Στον πυρήνα της AI βρίσκεται επίσης η τάση των γλωσσικών μοντέλων ειδικού τομέα (Domain-Specific Language Models – DSLMs). Αυτά τα μοντέλα, που είναι εκπαιδευμένα σε εξειδικευμένα δεδομένα, καλύπτουν το κενό των γενικών LLMs, προσφέροντας υψηλότερη ακρίβεια, χαμηλότερο κόστος και καλύτερη συμμόρφωση για στοχευμένες επιχειρηματικές ανάγκες. Η Gartner εκτιμά ότι, έως το 2028, πάνω από τα μισά μοντέλα GenAI που θα χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις θα είναι domain-specific, με τις δαπάνες για εξειδικευμένα μοντέλα GenAI να εκτιμώνται σε 1,1 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, από τα συνολικά 14,2 δισεκατομμύρια που προβλέπονται για τις δαπάνες σε μοντέλα GenAI. Παράλληλα, αναδύονται τα Multiagent Systems (MAS), συλλογές πρακτόρων AI που αλληλεπιδρούν για σύνθετους στόχους. Σύμφωνα με τον Alvarez, τα MAS προσφέρουν έναν πρακτικό τρόπο για την αυτοματοποίηση σύνθετων επιχειρηματικών διαδικασιών, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των ομάδων και τη δημιουργία νέων τρόπων συνεργασίας ανθρώπων και AI.
Η επίδραση της AI επεκτείνεται και στην ίδια την ανάπτυξη λογισμικού, μέσω των πλατφορμών ανάπτυξης εγγενών στην AI (AI-Native Development Platforms). Αυτές χρησιμοποιούν Generative AI ώστε μη τεχνικοί experts να μπορούν να παράγουν οι ίδιοι λογισμικό, με την υποστήριξη μικρών ομάδων. Η πρόβλεψη της Gartner αναφέρει ότι έως το 2030, το 80% των οργανισμών θα έχουν εξελίξει τις μεγάλες ομάδες μηχανικών λογισμικού σε μικρότερες και πιο ευέλικτες ομάδες, επαυξημένες με AI. Τέλος, η Φυσική AI (Physical AI) φέρνει τη νοημοσύνη στον πραγματικό κόσμο, τροφοδοτώντας μηχανές και συσκευές που αισθάνονται, αποφασίζουν και δρουν, όπως ρομπότ, drones και έξυπνος εξοπλισμός, απαιτώντας όμως νέες δεξιότητες που γεφυρώνουν το IT, τις λειτουργίες και τη μηχανική.
Η ραγδαία υιοθέτηση της AI εισάγει και νέους κινδύνους, αναδεικνύοντας τις πλατφόρμες ασφάλειας AI (AI Security Platforms) ως κορυφαία τάση. Αυτές παρέχουν έναν ενοποιημένο τρόπο ασφάλισης εφαρμογών AI, επιβάλλοντας πολιτικές χρήσης και προστατεύοντας από ειδικούς κινδύνους όπως το prompt injection, η διαρροή δεδομένων και οι ενέργειες αυτόνομων πρακτόρων. Η Gartner προβλέπει ότι πάνω από το 50% των επιχειρήσεων θα τις χρησιμοποιούν έως το 2028. Γενικότερα, η ασφάλεια μετατοπίζεται προς την προληπτική κυβερνοασφάλεια. Πρόκειται για λύσεις που χρησιμοποιούν AI για να δράσουν πριν χτυπήσουν οι επιτιθέμενοι. Η Gartner προβλέπει ότι, έως το 2030, οι προληπτικές λύσεις θα αντιπροσωπεύουν το ήμισυ των συνολικών δαπανών για ασφάλεια, από λιγότερο από 5% το 2024.
Δύο ακόμη τάσεις εστιάζουν στην εμπιστοσύνη και την ακεραιότητα των δεδομένων. Η ψηφιακή προέλευση (Digital Provenance) αναφέρεται στην ικανότητα επαλήθευσης της προέλευσης, της ιδιοκτησίας και της ακεραιότητας του λογισμικού και του περιεχομένου, μέσω εργαλείων όπως τα software bills of materials (SBoM), οι βάσεις δεδομένων πιστοποίησης (attestation databases) και η ψηφιακή υδατογράφηση. Η Gartner προειδοποιεί ότι έως το 2029, όσοι αποτύχουν να επενδύσουν επαρκώς σε αυτόν τον τομέα, θα είναι εκτεθειμένοι σε κινδύνους κυρώσεων που ενδέχεται να ανέρχονται σε δισεκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, το Confidential Computing αλλάζει τον χειρισμό ευαίσθητων δεδομένων, απομονώνοντας φόρτους εργασίας σε αξιόπιστα περιβάλλοντα εκτέλεσης (TEEs) που βασίζονται σε υλικό, καθιστώντας τα ιδιωτικά ακόμη και από τους παρόχους υποδομών. Η Gartner προβλέπει ότι έως το 2029, πάνω από το 75% των λειτουργιών που επεξεργάζονται σε μη αξιόπιστες υποδομές θα ασφαλίζονται κατά τη χρήση από την εμπιστευτική υπολογιστική.
Η τελευταία στρατηγική τάση αφορά την υποδομή και τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Ο γεω-επαναπατρισμός (Geopatriation) περιγράφει τη μετακίνηση δεδομένων και εφαρμογών μιας εταιρείας από τα παγκόσμια δημόσια clouds σε τοπικές επιλογές, όπως τα sovereign clouds, τους περιφερειακούς παρόχους ή τα ιδιόκτητα data centers. Η αύξηση της παγκόσμιας αστάθειας ωθεί πολλούς οργανισμούς, πέραν των κυβερνήσεων, να αναζητούν μεγαλύτερο έλεγχο στο data residency και τη συμμόρφωση. Η Gartner προβλέπει ότι έως το 2030, πάνω από το 75% των επιχειρήσεων της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής θα έχουν «γεω-επαναπατρίσει» τους εικονικούς φόρτους εργασίας τους, ένα άλμα από το ποσοστό κάτω του 5% που καταγράφηκε το 2025.
Χρήστος Κοτσακάς – infocom.gr