Οι hackers αξιοποιούν AI εργαλεία και νόμιμο λογισμικό για να παρακάμπτουν τις άμυνες των επιχειρήσεων

Μόλις οκτώ λεπτά χρειάζονται κατά μέσο όρο οι επιτιθέμενοι για να χρησιμοποιήσουν κλεμμένα διαπιστευτήρια μετά από μια μόλυνση με infostealer. Νέα έρευνα της Elastic αποκαλύπτει πώς οι κυβερνοεγκληματίες αξιοποιούν εφαρμογές όπως το Claude Code και το ChatGPT Desktop, εργαλεία απομακρυσμένης διαχείρισης και νόμιμους μηχανισμούς αυθεντικοποίησης, μετατρέποντας αξιόπιστες τεχνολογίες σε εργαλεία διείσδυσης και διατήρησης πρόσβασης.

Η αξιοποίηση νόμιμων εφαρμογών και τεχνολογικών εργαλείων για την εκτέλεση κακόβουλων ενεργειών εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την κυβερνοασφάλεια των επιχειρήσεων. Οι επιτιθέμενοι δεν περιορίζονται πλέον στην εγκατάσταση malware ή στην εκμετάλλευση γνωστών ευπαθειών, αλλά στρέφονται όλο και περισσότερο σε εργαλεία που υπάρχουν ήδη στα εταιρικά περιβάλλοντα, διαθέτουν ψηφιακές υπογραφές και θεωρούνται αξιόπιστα από τους μηχανισμούς ασφαλείας.

Αυτή την τάση αναδεικνύει η νέα έκθεση threats, etc της Elastic Security Threat Command, η οποία βασίζεται σε επιβεβαιωμένα περιστατικά πραγματικών επιθέσεων και πρωτογενή έρευνα της περιόδου Απριλίου – Σεπτεμβρίου 2026.

Ένα από τα πλέον ανησυχητικά ευρήματα αφορά τον χρόνο αξιοποίησης κλεμμένων διαπιστευτηρίων. Σε 27 επιβεβαιωμένα περιστατικά μόλυνσης με infostealers, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι επιτιθέμενοι επιχειρούσαν να συνδεθούν με τα κλεμμένα στοιχεία κατά μέσο όρο μόλις οκτώ λεπτά μετά τη μόλυνση. Παράλληλα, καταγράφηκαν περιστατικά στα οποία χρησιμοποιήθηκαν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για την εκτέλεση εντολών σε παραβιασμένα συστήματα, καθώς και νόμιμα εργαλεία απομακρυσμένης διαχείρισης για τη διατήρηση της πρόσβασης.

Όταν τα AI εργαλεία μετατρέπονται σε εργαλεία επίθεσης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο περιστατικά στα οποία οι ερευνητές της Elastic εντόπισαν κατάχρηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται κανονικά για ανάπτυξη λογισμικού και καθημερινές εργασίες.

Στην πρώτη περίπτωση, σε περιβάλλον Windows, ένας επιτιθέμενος απέκτησε απομακρυσμένη πρόσβαση σε υπολογιστή και αξιοποίησε το Claude Code μέσω της επέκτασής του για το Visual Studio Code. Μέσω του συγκεκριμένου περιβάλλοντος, κατάφερε να προετοιμάσει εργαλεία και να δημιουργήσει μια συγκαλυμμένη σύνδεση προς εξωτερικό server.

Στη δεύτερη περίπτωση, σε περιβάλλον macOS, οι επιτιθέμενοι χρησιμοποίησαν την εφαρμογή ChatGPT Desktop για να εκτελέσουν εντολές. Η δραστηριότητα περιλάμβανε την ανάγνωση εσωτερικού εγγράφου σχετικά με την υποδομή της επιχείρησης και στη συνέχεια την πρόσβαση στο αποθηκευμένο password store του χρήστη, μέσω του μηχανισμού διαχείρισης διαπιστευτηρίων του macOS.

Η συγκεκριμένη τεχνική είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς οι εφαρμογές AI διαθέτουν δυνατότητες αλληλεπίδρασης με αρχεία, εφαρμογές και λειτουργίες του λειτουργικού συστήματος. Όταν ένας επιτιθέμενος αποκτήσει πρόσβαση στον υπολογιστή, μπορεί να επιχειρήσει να αξιοποιήσει αυτές τις δυνατότητες για να εκτελέσει ενέργειες που υπό διαφορετικές συνθήκες θα απαιτούσαν εξειδικευμένα εργαλεία.

Αξίζει να διευκρινιστεί ότι τα περιστατικά δεν υποδεικνύουν ευπάθεια στο Claude Code ή στο ChatGPT, ούτε παραβίαση των υποδομών των αντίστοιχων παρόχων. Πρόκειται για κατάχρηση της νόμιμης λειτουργικότητας των εφαρμογών, αφού οι επιτιθέμενοι είχαν ήδη αποκτήσει πρόσβαση στα συστήματα των θυμάτων.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία με την αυξανόμενη υιοθέτηση AI agents και coding assistants στις επιχειρήσεις. Εφαρμογές που έχουν τη δυνατότητα να διαβάζουν αρχεία, να εκτελούν εντολές, να αλληλεπιδρούν με άλλες υπηρεσίες και να χρησιμοποιούν διαπιστευτήρια μπορούν να αποτελέσουν ένα νέο πεδίο επιθέσεων, εφόσον δεν υπάρχουν κατάλληλοι περιορισμοί και μηχανισμοί παρακολούθησης.

Οκτώ λεπτά από τη μόλυνση μέχρι την αξιοποίηση των κωδικών

Εξίσου σημαντικά είναι τα ευρήματα σχετικά με τη δραστηριότητα των infostealers, δηλαδή κακόβουλου λογισμικού που έχει σχεδιαστεί για την υποκλοπή ευαίσθητων πληροφοριών από μολυσμένα συστήματα.

Τα συγκεκριμένα εργαλεία μπορούν να συλλέγουν αποθηκευμένους κωδικούς πρόσβασης, δεδομένα συνεδριών περιήγησης (session data), στοιχεία πληρωμών και άλλες πληροφορίες που επιτρέπουν την πρόσβαση σε εταιρικούς ή προσωπικούς λογαριασμούς.

Στα 27 επιβεβαιωμένα περιστατικά που εξέτασε η Elastic, οι επιτιθέμενοι αξιοποίησαν σε πολλές περιπτώσεις εφαρμογές και μηχανισμούς που ήταν ήδη έμπιστοι από το λειτουργικό σύστημα ή τον χρήστη, όπως υπογεγραμμένους agents απομακρυσμένης διαχείρισης, ενημερωτές προγραμμάτων περιήγησης, installers προμηθευτών και ενσωματωμένα εργαλεία scripting της Apple.

Ένα από τα συχνότερα σημεία αρχικής πρόσβασης ήταν η τεχνική ClickFix, η οποία εμφανίστηκε σε 12 από τα 27 περιστατικά, δηλαδή περίπου στο 44%.

Η συγκεκριμένη μέθοδος βασίζεται στην εξαπάτηση του χρήστη μέσω πλαστών σελίδων επαλήθευσης ή οδηγιών αντιμετώπισης προβλημάτων. Ο χρήστης καλείται να αντιγράψει και να εκτελέσει μια εντολή στον υπολογιστή του, πιστεύοντας ότι ολοκληρώνει μια διαδικασία ελέγχου ή επίλυσης κάποιου τεχνικού προβλήματος. Στην πραγματικότητα, η εντολή ενεργοποιεί κακόβουλη δραστηριότητα.

Το πλεονέκτημα αυτής της τεχνικής για τους επιτιθέμενους είναι ότι η εκτέλεση ξεκινά από τον ίδιο τον χρήστη, γεγονός που μπορεί να παρακάμψει ορισμένους μηχανισμούς ασφαλείας που επικεντρώνονται στον εντοπισμό ύποπτων συνημμένων email ή αρχείων.

Σε ένα περιστατικό που αφορούσε οργανισμό υγειονομικής περίθαλψης, οι ερευνητές κατέγραψαν ότι η παράδοση ενός κακόβουλου installer και η εκτέλεσή του μέσω της τεχνικής DLL sideloading πραγματοποιήθηκαν περίπου 16 δευτερόλεπτα μετά την αλληλεπίδραση του χρήστη με το παραπλανητικό περιεχόμενο.

Η τεχνική DLL sideloading επιτρέπει σε έναν επιτιθέμενο να εκμεταλλευτεί τον τρόπο με τον οποίο μια νόμιμη εφαρμογή φορτώνει βιβλιοθήκες DLL, ώστε να εκτελεστεί κακόβουλος κώδικας στο πλαίσιο μιας φαινομενικά κανονικής διαδικασίας.

Νόμιμα εργαλεία Remote Access ως μηχανισμοί διατήρησης πρόσβασης

Μια ακόμη σημαντική κατηγορία ευρημάτων αφορά την κατάχρηση λογισμικού Remote Monitoring and Management (RMM). Πρόκειται για εφαρμογές που χρησιμοποιούνται ευρέως από τμήματα IT και Managed Service Providers (MSPs), προκειμένου να διαχειρίζονται απομακρυσμένα υπολογιστές, να μεταφέρουν αρχεία και να εκτελούν εντολές.

Η Elastic επιβεβαίωσε 23 περιστατικά στα οποία οι επιτιθέμενοι χρησιμοποίησαν τέτοιου είδους εφαρμογές για να διατηρήσουν πρόσβαση σε παραβιασμένα συστήματα. Το ScreenConnect ήταν το εργαλείο που εμφανίστηκε συχνότερα.

Σε μία από τις καταγεγραμμένες επιθέσεις, η αρχική πρόσβαση ξεκίνησε από μια πλαστή ψηφιακή πρόσκληση. Το περιεχόμενο οδηγούσε σε κρυφή εγκατάσταση του ScreenConnect, το οποίο στη συνέχεια συνδέθηκε με server που ελεγχόταν από τους επιτιθέμενους και εκτελούνταν ως υπηρεσία των Windows.

Σε άλλη περίπτωση, μετά την αποτυχία δημιουργίας νέων λογαριασμών σε έναν παραβιασμένο server, ο επιτιθέμενος προχώρησε στην εγκατάσταση λογισμικού απομακρυσμένης πρόσβασης, επιδιώκοντας να διατηρήσει τον έλεγχο του συστήματος.

Το πρόβλημα με αυτές τις επιθέσεις είναι ότι το λογισμικό που χρησιμοποιείται δεν είναι κατ’ ανάγκη κακόβουλο. Πρόκειται για νόμιμες εφαρμογές, οι οποίες ενδέχεται να είναι ήδη εγκεκριμένες από τα τμήματα IT και να εξαιρούνται από ορισμένους ελέγχους ασφαλείας.

Επομένως, η παρουσία τους σε ένα σύστημα δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παραβίασης. Αυτό που έχει σημασία είναι ποιος τις εγκατέστησε, σε ποιον server συνδέονται, ποιες εντολές εκτελούν και εάν η δραστηριότητά τους συμφωνεί με τις προβλεπόμενες διαδικασίες διαχείρισης.

Παράκαμψη MFA μέσω phishing και νόμιμων μηχανισμών σύνδεσης

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης την εξέλιξη των επιθέσεων κατά των μηχανισμών ταυτοποίησης και των υπηρεσιών cloud.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις επιθέσεις Adversary-in-the-Middle (AiTM), κατά τις οποίες οι επιτιθέμενοι παρεμβάλλουν έναν ενδιάμεσο μηχανισμό μεταξύ του χρήστη και της πραγματικής σελίδας σύνδεσης μιας υπηρεσίας.

Όταν το θύμα εισάγει τα διαπιστευτήριά του και ολοκληρώνει την επαλήθευση πολλαπλών παραγόντων (MFA), ο επιτιθέμενος μπορεί να υποκλέψει το αυθεντικοποιημένο session και να αποκτήσει πρόσβαση χωρίς να χρειάζεται να επαναλάβει ο ίδιος τη διαδικασία σύνδεσης.

Ένα από τα εργαλεία που αναφέρονται στην έρευνα είναι το Tycoon 2FA, ένα phishing kit που παραμένει ενεργό και αξιοποιείται για την υποκλοπή διαπιστευτηρίων και ενεργών συνεδριών.

Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν περιπτώσεις χρήσης παλαιότερης μεθόδου αυθεντικοποίησης, η οποία επέτρεψε την πρόσβαση σε λογαριασμούς χωρίς να απαιτηθεί δεύτερος παράγοντας επαλήθευσης στις συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Επιπλέον, καταγράφηκε επίθεση μέσω device-code phishing. Σε αυτή τη μέθοδο, ο χρήστης πείθεται να εισαγάγει έναν κωδικό σε μια νόμιμη σελίδα σύνδεσης της Microsoft. Η έγκριση της διαδικασίας επιτρέπει στον επιτιθέμενο να αποκτήσει πρόσβαση σε συνεδρία που έχει ξεκινήσει ο ίδιος. Στο συγκεκριμένο περιστατικό, η δραστηριότητα συνεχίστηκε με την καταχώριση μιας εικονικής συσκευής, ώστε να υποστηριχθεί η διατήρηση της πρόσβασης.

Τα περιστατικά αυτά δείχνουν ότι η ύπαρξη MFA δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει έναν λογαριασμό. Η προστασία πρέπει να επεκτείνεται και στη διαχείριση των ενεργών συνεδριών, των tokens, των μεθόδων αυθεντικοποίησης και των συσκευών που αποκτούν δικαιώματα πρόσβασης.

Από την εμπιστοσύνη στην παρακολούθηση συμπεριφοράς

Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η παραδοσιακή προσέγγιση της κυβερνοασφάλειας, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον εντοπισμό γνωστών κακόβουλων αρχείων και εφαρμογών, χρειάζεται να εξελιχθεί.

Όταν οι επιτιθέμενοι χρησιμοποιούν εγκεκριμένα AI εργαλεία, ψηφιακά υπογεγραμμένες εφαρμογές απομακρυσμένης διαχείρισης και νόμιμους μηχανισμούς αυθεντικοποίησης, η απλή αναγνώριση μιας εφαρμογής ως ασφαλούς ή μη ασφαλούς δεν επαρκεί.

Η Elastic υπογραμμίζει την ανάγκη αξιοποίησης τεχνικών User and Entity Behavior Analytics (UEBA), ώστε να δημιουργούνται πρότυπα φυσιολογικής συμπεριφοράς για χρήστες, συσκευές και εφαρμογές και να εντοπίζονται αποκλίσεις που μπορεί να υποδηλώνουν κακόβουλη δραστηριότητα.

Παράλληλα, προτείνει τη συσχέτιση δεδομένων από διαφορετικά επίπεδα της υποδομής, όπως endpoints, cloud υπηρεσίες και συστήματα διαχείρισης ταυτότητας, ώστε να υπάρχει συνολική εικόνα της δραστηριότητας και όχι αποσπασματική παρακολούθηση μεμονωμένων συμβάντων.

Για τις επιχειρήσεις, αυτό μεταφράζεται σε συγκεκριμένες προτεραιότητες:

• Καταγραφή και έλεγχος AI εφαρμογών: Απογραφή των AI assistants και agents που χρησιμοποιούνται, αξιολόγηση των δικαιωμάτων τους και περιορισμός της πρόσβασης σε ευαίσθητα αρχεία και διαπιστευτήρια.
• Έλεγχος εργαλείων απομακρυσμένης διαχείρισης: Καταγραφή των εγκεκριμένων RMM εφαρμογών, περιορισμός των εγκαταστάσεων και παρακολούθηση των εξωτερικών συνδέσεων και των εντολών που εκτελούνται.
• Προστασία διαπιστευτηρίων και sessions: Άμεση ανάκληση ύποπτων συνεδριών, ενίσχυση των μηχανισμών MFA και περιορισμός παλαιότερων μεθόδων αυθεντικοποίησης.
• Ενίσχυση της άμυνας απέναντι στο ClickFix: Εκπαίδευση των χρηστών ώστε να μην εκτελούν εντολές που τους υποδεικνύουν άγνωστες ιστοσελίδες ή μηνύματα.
• Συσχέτιση συμβάντων ασφαλείας: Αξιοποίηση UEBA και κεντρικής παρακολούθησης για τον εντοπισμό ασυνήθιστης συμπεριφοράς ακόμη και όταν αυτή προέρχεται από νόμιμες εφαρμογές.

Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η εμπιστοσύνη σε μια εφαρμογή δεν πρέπει να ισοδυναμεί με ανεξέλεγκτη αποδοχή της δραστηριότητάς της. Στο σύγχρονο περιβάλλον κυβερνοαπειλών, ακόμη και ένα εγκεκριμένο εργαλείο AI ή μια νόμιμη εφαρμογή απομακρυσμένης διαχείρισης μπορεί να μετατραπεί σε μέσο επίθεσης.

Η πρόκληση για τις ομάδες κυβερνοασφάλειας δεν είναι πλέον μόνο να γνωρίζουν ποια εργαλεία χρησιμοποιούνται στο εταιρικό περιβάλλον, αλλά να κατανοούν συνεχώς τι κάνουν, με ποια δικαιώματα λειτουργούν και ποιες ενέργειες πραγματοποιούν για λογαριασμό των χρηστών. Η μετάβαση από την εμπιστοσύνη βάσει ταυτότητας και ψηφιακής υπογραφής στην ασφάλεια βάσει συμπεριφοράς γίνεται πλέον επιτακτική.