Το περιβάλλον, ο βαθμός προστασίας, το υλικό και η θερμική διαχείριση κρίνουν την αξιοπιστία του πίνακα πολύ πριν μπει μέσα το πρώτο εξάρτημα.

 Το ερμάριο δεν είναι το τελευταίο βήμα του σχεδιασμού ενός πίνακα, είναι το πρώτο.
Στη σημερινή ελληνική βιομηχανία, οι χρόνοι παράδοσης για έναν πίνακα αυτοματισμού γίνονται όλο και πιο πιεστικοί, ενώ οι απαιτήσεις των εγκαταστάσεων αυξάνονται συνεχώς. Από γραμμές παραγωγής τροφίμων μέχρι ενεργειακές εγκαταστάσεις σε εξωτερικούς χώρους ή παράκτια περιβάλλοντα με έντονη αλμύρα, κάθε εφαρμογή έχει τις δικές της προκλήσεις. Παρόλα αυτά, η επιλογή του ερμαρίου συχνά αντιμετωπίζεται ως το τελευταίο βήμα της μελέτης: «Αφού χωράει ο εξοπλισμός, είμαστε εντάξει.» Στην πραγματικότητα όμως, η επιλογή του ερμαρίου είναι μία από τις πιο σημαντικές αποφάσεις του έργου γιατί επηρεάζει όχι μόνο το πόσο εύκολα θα κατασκευαστεί ο πίνακας αλλά και την αξιοπιστία του, την ανάγκη για αλλαγές κατά τη συναρμολόγηση και κυρίως τη μακροχρόνια αντοχή του στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας. Όταν η επιλογή γίνεται με συγκεκριμένα τεχνικά κριτήρια και όχι με υποθέσεις, ο τεχνικός του πίνακα και ο μηχανικός μπορούν να σχεδιάσουν με μεγαλύτερη σιγουριά, να αποφύγουν προβλήματα στην κατασκευή και να παραδώσουν μια εγκατάσταση που θα παραμείνει αξιόπιστη για πολλά χρόνια.

Το περιβάλλον καθορίζει την προδιαγραφή
Πριν επιλεγεί το μοντέλο ή οι διαστάσεις του ερμαρίου το πρώτο ερώτημα πρέπει να είναι, σε ποιες συνθήκες θα λειτουργήσει; Θα εγκατασταθεί σε εσωτερικό ή εξωτερικό χώρο; Θα εκτίθεται σε υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες; Υπάρχει σκόνη, υγρασία, κίνδυνος συμπύκνωσης, πλύσιμο με νερό υπό πίεση, χημικές ουσίες, έλαια ή έντονες δονήσεις; Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν άμεσα τη σωστή επιλογή. Πολλές φορές η επιλογή βασίζεται μόνο στον βαθμό προστασίας (IP), ωστόσο ο δείκτης IP δείχνει την αντοχή του ερμαρίου απέναντι σε σκόνη και νερό υπό συγκεκριμένες εργαστηριακές συνθήκες. Δεν σημαίνει ότι το ερμάριο είναι αυτόματα ανθεκτικό στη συμπύκνωση, στα χημικά, στην υπεριώδη ακτινοβολία ή σε κάθε απαιτητικό περιβάλλον. Αντίστοιχα, η επιλογή του υψηλότερου δυνατού βαθμού προστασίας «για λόγους ασφάλειας» δεν αποτελεί πάντοτε τη βέλτιστη λύση: συχνά αυξάνει το κόστος, δυσκολεύει την αποβολή της θερμότητας και δεν προσφέρει ουσιαστικό όφελος όταν οι πραγματικές συνθήκες λειτουργίας δεν το απαιτούν. Στο VX25 για παράδειγμα η βασική διαμόρφωση καλύπτει την πλειονότητα των βιομηχανικών εφαρμογών ενώ η αναβάθμιση σε υψηλότερο βαθμό προστασίας γίνεται μόνο όταν η εγκατάσταση το απαιτεί πραγματικά, μια διάκριση που αξίζει να είναι ρητή στη μελέτη και όχι υπόθεση στο εργοτάξιο.

Το υλικό δεν είναι απόφαση αισθητικής
Το μεταλλικό ερμάριο παραμένει η οικονομικότερη και πιο διαδεδομένη επιλογή για το τυπικό βιομηχανικό περιβάλλον: στιβαρό, αξιόπιστο και με εξαιρετική σχέση κόστους-απόδοσης. Το ανοξείδωτο επιλέγεται όταν το απαιτούν οι συνθήκες λειτουργίας, όπως διάβρωση, αλμύρα ή εφαρμογές με συχνό πλύσιμο στη βιομηχανία τροφίμων και ποτών. Αξίζει όμως μια διευκρίνιση που συχνά παραλείπεται: το ανοξείδωτο υλικό από μόνο του δεν μετατρέπει ένα ερμάριο σε λύση Hygienic Design. Η πραγματική διαφορά σε εφαρμογές όπου απαιτείται τακτικός καθαρισμός βρίσκεται στον σχεδιασμό: κεκλιμένες επιφάνειες που δεν συγκρατούν υγρά, λεία γεωμετρία χωρίς σημεία συσσώρευσης ρύπων και τσιμούχες ανθεκτικές στα απορρυπαντικά. Γι’ αυτό και οι λύσεις Hygienic Design αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία και δεν ταυτίζονται απλώς με ένα ανοξείδωτο ερμάριο. Σε βαριές βιομηχανικές, ναυτιλιακές και παράκτιες εφαρμογές τα ανοξείδωτα ερμάρια (π.χ. σειρά AX) διατηρούν τον ίδιο υψηλό βαθμό προστασίας σε όλα τα τυπικά μεγέθη, χωρίς συμβιβασμούς λόγω διαστάσεων ενώ οι σχετικές πιστοποιήσεις από αναγνωρισμένους φορείς τεκμηριώνουν τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις των αντίστοιχων προτύπων και εφαρμογών.


Ο σωστός σχεδιασμός πριν από την κατασκευή
Το μέγεθος ενός ερμαρίου δεν καθορίζεται μόνο από το αν χωράει ο εξοπλισμός. Πρέπει να προβλεφθεί επαρκής χώρος για την καλωδίωση, τις απαιτούμενες αποστάσεις ασφαλείας, την εύκολη πρόσβαση για συντήρηση και ένα ρεαλιστικό περιθώριο μελλοντικής επέκτασης. Εξίσου σημαντική είναι και η θερμική διαχείριση, η οποία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού. Ένα ερμάριο με υψηλό βαθμό προστασίας IP, χωρίς σωστό υπολογισμό του θερμικού φορτίου, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες θερμοκρασίες και φαινόμενα συμπύκνωσης υγρασίας στο εσωτερικό του, μειώνοντας την αξιοπιστία και τη διάρκεια ζωής του εξοπλισμού. Σε αυτό το στάδιο, εργαλεία όπως το RiPanel προσφέρουν ουσιαστική υποστήριξη στον σχεδιασμό. Επιτρέπουν τον έλεγχο της συμβατότητας των αξεσουάρ πριν από την παραγγελία και δημιουργούν αυτόματα το Bill of Materials (BOM), περιορίζοντας σημαντικά τα λάθη. Παράλληλα, σε μεγάλα επιδαπέδια ερμάρια όπως το VX25, το ψηφιακό δίδυμο (Eplan) επιτρέπει τον έλεγχο της διαμόρφωσης πριν ξεκινήσει η κατασκευή. Τα εργαλεία αυτά δεν αντικαθιστούν την τεχνική κρίση του μηχανικού αλλά λειτουργούν ως πολύτιμο μέσο επαλήθευσης, μειώνοντας σημαντικά το ρίσκο λανθασμένης μελέτης και αστοχιών κατά την κατασκευή.

Ποιος αποφασίζει ;
Η επιλογή ενός ερμαρίου σπάνια αποτελεί απόφαση ενός μόνο ανθρώπου. Ο τεχνικός του πίνακα δίνει έμφαση στον χρόνο συναρμολόγησης και στην ευκολία κατασκευής, ο μηχανικός αυτοματισμού αξιολογεί τον βαθμό προστασίας IP, τις διαστάσεις και τη συμβατότητα με τον εξοπλισμό, ενώ ο υπεύθυνος συντήρησης ενδιαφέρεται κυρίως για την πρόσβαση, την ευκολία επέμβασης και τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών. Οι απαιτήσεις διαφοροποιούνται ακόμη περισσότερο ανάλογα με την εφαρμογή. Στη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, ο συνδυασμός ανοξείδωτης κατασκευής και σχεδιασμού Hygienic Design καλύπτει απαιτήσεις καθαρισμού που δεν ικανοποιεί ένα συμβατικό ανοξείδωτο ερμάριο. Αντίστοιχα σε εγκαταστάσεις ενέργειας, ΑΠΕ καθώς και σε παράκτιες ή λιμενικές υποδομές, η επιλογή στρέφεται σε ερμάρια σχεδιασμένα για αυξημένη αντοχή στην υγρασία και την αλμύρα. Στα συστήματα switchgear και στους πίνακες διανομής ισχύος μεγάλης κλίμακας, η δυνατότητα σύνδεσης πολλαπλών ερμαρίων όπως στο VX25 και η πρόσβαση από όλες τις πλευρές επηρεάζουν τον χρόνο εγκατάστασης και συντήρησης εξίσου σημαντικά με τον βαθμό προστασίας IP.

«Η επιλογή του ερμαρίου δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, είναι απόφαση που καθορίζει την αξιοπιστία ολόκληρης της εγκατάστασης για χρόνια. Στη Rittal σχεδιάζουμε με γνώμονα τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας, όχι τις παραδοχές.»
[Θάνος Δαζελίδης, Product and Sales Manager – Rittal Greece]


Η φιλοσοφία της Rittal
Τα κριτήρια που αναλύθηκαν παραπάνω αποτελούν τη φιλοσοφία πάνω στην οποία έχει αναπτυχθεί το σύστημα ερμαρίων της Rittal. Από τα compact ερμάρια AX έως το επιδαπέδιο σύστημα VX25, μεταλλικά ή ανοξείδωτα, με πιστοποιήσεις για τις πιο απαιτητικές εφαρμογές, αλλά και με ψηφιακά εργαλεία όπως το RiPanel και το ψηφιακό δίδυμο που επαληθεύουν τη διαμόρφωση πριν ξεκινήσει η παραγωγή, ο μηχανικός μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις βασισμένες σε τεχνικά δεδομένα και όχι σε παραδοχές. Σε ένα έργο όπου κάθε λεπτομέρεια, από τον βαθμό προστασίας μέχρι τη συμβατότητα του κάθε εξαρτήματος μπορεί να κρίνει την αξιοπιστία ολόκληρου του πίνακα, αυτή η λογική για την Rittal παύει να είναι πολυτέλεια και γίνεται προϋπόθεση.